Projekt instalacji sanitarnych – czym właściwie jest?

Projekt instalacji sanitarnych to dokumentacja techniczna określająca sposób rozwiązania instalacji niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania budynku lub innego obiektu.

W zależności od charakteru inwestycji może dotyczyć zarówno instalacji znajdujących się wewnątrz budynku, jak również sieci, przyłączy oraz infrastruktury prowadzonej na terenie inwestycji.

Projekt nie powinien być traktowany wyłącznie jako zestaw rysunków pokazujących przebieg przewodów. Jego zadaniem jest uporządkowanie rozwiązań technicznych, uwzględnienie parametrów pracy instalacji oraz ich skoordynowanie z pozostałymi elementami obiektu.

Dlatego profesjonalne projektowanie instalacji sanitarnych wymaga zarówno wiedzy branżowej, jak i dobrej znajomości całego procesu inwestycyjnego.

Jakie instalacje może obejmować projekt instalacji sanitarnych?

Zakres projektu zależy przede wszystkim od rodzaju obiektu, jego funkcji, parametrów technicznych oraz wymagań inwestora.

W praktyce dokumentacja może obejmować między innymi:

• instalacje wodociągowe,
• instalacje kanalizacji sanitarnej,
• instalacje kanalizacji deszczowej,
• instalacje grzewcze,
• instalacje chłodnicze,
• instalacje wentylacji i klimatyzacji,
• instalacje gazowe,
• instalacje hydrantowe,
• sieci zewnętrzne,
• przyłącza do projektowanego obiektu.

Nie w każdej inwestycji występują oczywiście wszystkie wymienione systemy. Zakres dokumentacji powinien być każdorazowo dopasowany do rzeczywistych potrzeb obiektu.

Istotne jest również rozróżnienie pomiędzy instalacjami wewnętrznymi a infrastrukturą zewnętrzną. Oba obszary muszą jednak tworzyć spójny układ techniczny.

Od czego zaczyna się projektowanie instalacji sanitarnych?

Każdy prawidłowo przeprowadzony proces projektowy powinien rozpocząć się od analizy danych wejściowych.

Projektant musi wiedzieć, jaki obiekt będzie projektowany, jaka jest jego funkcja, jakie rozwiązania przewidziano w architekturze oraz jakie wymagania techniczne i użytkowe stawia inwestor.

Do rozpoczęcia prac mogą być potrzebne między innymi:

• projekt architektoniczny,
• zagospodarowanie terenu,
• warunki techniczne przyłączenia do sieci,
• dokumentacja istniejącego obiektu,
• założenia technologiczne,
• wytyczne inwestora,
• dokumentacja innych branż,
• dane dotyczące planowanego sposobu użytkowania budynku.

Im lepiej przygotowane są materiały wejściowe, tym łatwiej na wczesnym etapie określić potencjalne ograniczenia i uniknąć zmian w dalszej części projektu.

Analiza techniczna przed rozpoczęciem projektu

Przed rozpoczęciem właściwego modelowania lub wykonywania rysunków projektant powinien przeanalizować warunki techniczne inwestycji.

Dotyczy to między innymi możliwości podłączenia obiektu do istniejącej infrastruktury, dostępnej przestrzeni technicznej, lokalizacji szachtów instalacyjnych oraz miejsc przeznaczonych na urządzenia.

Na tym etapie można również określić, czy założenia przyjęte w projekcie architektonicznym pozwalają na prawidłowe poprowadzenie instalacji.

W przypadku bardziej złożonych obiektów odpowiednio wcześnie przeprowadzona analiza może znacząco ograniczyć liczbę późniejszych kolizji i zmian projektowych.

Koncepcja instalacji – etap, którego nie warto pomijać

Jednym z ważniejszych etapów jest przygotowanie koncepcji instalacji.

Na tym etapie określa się główne rozwiązania techniczne, przebieg podstawowych tras oraz lokalizację najważniejszych urządzeń.

Koncepcja pozwala sprawdzić, czy przyjęte rozwiązania można prawidłowo wpisać w geometrię budynku jeszcze przed rozpoczęciem szczegółowego opracowywania dokumentacji.

Jest to szczególnie istotne w obiektach, w których przestrzeń techniczna jest ograniczona lub wiele różnych instalacji musi przebiegać w tych samych strefach.

Dobrze przygotowana koncepcja stanowi podstawę do dalszej koordynacji projektu.

Koordynacja międzybranżowa w projektowaniu instalacji sanitarnych

Projekt instalacji sanitarnych nie powstaje w oderwaniu od pozostałych elementów budynku.

Przewody, kanały, urządzenia oraz piony instalacyjne muszą zostać skoordynowane między innymi z:

• architekturą,
• konstrukcją,
• instalacjami elektrycznymi,
• systemami teletechnicznymi,
• technologią obiektu,
• innymi instalacjami sanitarnymi i HVAC.

Brak odpowiedniej koordynacji może prowadzić do sytuacji, w której dwie branże wykorzystują tę samą przestrzeń albo zaprojektowana instalacja przecina element konstrukcyjny.

Rozwiązanie takiego problemu na etapie projektu jest zwykle znacznie prostsze niż podczas realizacji robót na budowie.

Projekt instalacji sanitarnych w BIM i Revit

Coraz większe znaczenie w projektowaniu instalacji ma technologia BIM.

Zamiast opracowywania wyłącznie płaskich rysunków 2D możliwe jest przygotowanie przestrzennego modelu instalacji w środowisku takim jak Revit.

Model BIM pozwala zobaczyć rzeczywiste położenie przewodów, kanałów i urządzeń względem konstrukcji oraz pozostałych branż.

Dzięki temu łatwiej kontrolować:

• przebieg instalacji,
• wysokości prowadzenia przewodów,
• wykorzystanie szachtów i przestrzeni technicznych,
• lokalizację urządzeń,
• dostęp serwisowy,
• potencjalne kolizje międzybranżowe.

Więcej na temat tego procesu opisujemy w usłudze
BIM / modelowanie instalacji 3D.

Czym są kolizje międzybranżowe?

Kolizja występuje wtedy, gdy elementy dwóch lub większej liczby branż zajmują tę samą przestrzeń albo uniemożliwiają prawidłowy montaż i eksploatację instalacji.

Przykładową sytuacją może być kanał wentylacyjny przecinający belkę konstrukcyjną, przewód sanitarny prowadzony w miejscu zaplanowanej trasy kablowej lub brak odpowiedniej przestrzeni do obsługi urządzenia.

W tradycyjnej dokumentacji 2D część takich problemów może być trudniejsza do zauważenia.

Modelowanie 3D ułatwia analizę przestrzenną i pozwala odpowiednio wcześniej skorygować przebieg instalacji.

Nie oznacza to jednak, że sam model automatycznie rozwiązuje wszystkie problemy. Nadal kluczowa pozostaje wiedza i doświadczenie projektanta, który potrafi właściwie ocenić wykrytą kolizję.

Projekt instalacji sanitarnych dla nowego budynku a modernizacja istniejącego obiektu

Projektowanie instalacji w nowym budynku oraz w obiekcie istniejącym znacząco się od siebie różni.

W nowej inwestycji projektant pracuje przede wszystkim na dokumentacji projektowej i może wspólnie z pozostałymi branżami odpowiednio zaplanować przestrzeń techniczną.

Przy modernizacji sytuacja jest bardziej złożona. Projekt musi zostać dopasowany do istniejącej konstrukcji, układu pomieszczeń oraz instalacji, które często były wielokrotnie przebudowywane.

Dodatkowym problemem może być brak aktualnej dokumentacji.

Rysunki archiwalne nie zawsze odzwierciedlają rzeczywisty stan budynku, dlatego przed rozpoczęciem projektowania konieczne może być wykonanie inwentaryzacji technicznej.

Kiedy przed projektowaniem potrzebna jest inwentaryzacja?

Inwentaryzacja jest szczególnie istotna podczas przebudowy i modernizacji istniejących obiektów.

Jeżeli projektant nie posiada wiarygodnych informacji o aktualnym stanie budynku, trudno prawidłowo zaplanować nowe instalacje.

Inwentaryzacja może obejmować między innymi:

• geometrię pomieszczeń,
• przebieg istniejących instalacji,
• lokalizację urządzeń technicznych,
• szachty instalacyjne,
• maszynownie,
• przestrzenie nad sufitami,
• elementy infrastruktury technicznej.

W zależności od stopnia skomplikowania obiektu można wykorzystać tradycyjne pomiary lub bardziej zaawansowane metody pozyskiwania danych.

Ventila Projekt realizuje również
inwentaryzacje techniczne i 3D
dla istniejących obiektów.

Skanowanie laserowe 3D przed rozpoczęciem projektu

W obiektach o skomplikowanej geometrii lub rozbudowanych instalacjach przydatnym narzędziem może być skanowanie laserowe 3D.

Skaner rejestruje rzeczywiste położenie elementów obiektu i pozwala utworzyć przestrzenną chmurę punktów.

Dane te mogą następnie zostać wykorzystane przez projektanta jako odniesienie podczas przygotowywania nowych instalacji.

Skanowanie jest szczególnie wartościowe w:

• obiektach przemysłowych,
• maszynowniach,
• budynkach poddawanych modernizacji,
• obiektach o rozbudowanej infrastrukturze technicznej,
• obiektach z nieaktualną dokumentacją,
• przestrzeniach o dużej liczbie istniejących instalacji.

Więcej informacji znajduje się na stronie
skanowanie laserowe 3D i chmury punktów.

Chmura punktów jako dane wejściowe do projektowania

Efektem skanowania laserowego jest chmura punktów, czyli bardzo dokładne przestrzenne odwzorowanie istniejącego obiektu.

Projektant może wykorzystać ją jako odniesienie do geometrii budynku, elementów konstrukcji i widocznych instalacji.

Dzięki temu nowy projekt można dopasować do rzeczywistych warunków, zamiast bazować wyłącznie na dokumentacji archiwalnej.

Chmura punktów może być również wykorzystana jako materiał wejściowy do wykonania modelu istniejącego obiektu.

Proces tworzenia modelu BIM na podstawie danych ze skanowania określany jest jako
Scan-to-BIM.

Co powinien zawierać dobry projekt instalacji sanitarnych?

Zakres dokumentacji zależy od etapu inwestycji i uzgodnionego zakresu prac, dlatego nie istnieje jeden identyczny zestaw materiałów odpowiedni dla każdego obiektu.

Dobrze przygotowany projekt powinien jednak przede wszystkim jasno przedstawiać przyjęte rozwiązania techniczne.

W zależności od zakresu mogą to być:

• rzuty instalacji,
• schematy,
• rozwinięcia,
• przekroje,
• lokalizacje urządzeń,
• podstawowe parametry techniczne,
• opisy przyjętych rozwiązań,
• dane potrzebne do koordynacji z innymi branżami.

Najważniejsze jest jednak to, aby poszczególne elementy dokumentacji były ze sobą spójne i wynikały z jednej przyjętej koncepcji technicznej.

Dlaczego przestrzeń techniczna jest tak ważna?

Jednym z najczęściej niedocenianych elementów projektu jest odpowiednie zaplanowanie przestrzeni przeznaczonej na instalacje.

Przewody, kanały, urządzenia i armatura wymagają miejsca nie tylko do montażu, ale również późniejszej obsługi oraz serwisowania.

Problem szczególnie często pojawia się w przestrzeniach nad sufitami podwieszanymi, szachtach instalacyjnych i pomieszczeniach technicznych.

Jeżeli ich wielkość zostanie określona bez konsultacji z projektantami branżowymi, na późniejszym etapie może okazać się, że zaplanowanych instalacji nie da się prawidłowo poprowadzić.

Dlatego udział projektanta instalacji odpowiednio wcześnie w procesie inwestycyjnym może ograniczyć liczbę późniejszych zmian.

Jak wygląda proces projektowania instalacji sanitarnych?

Choć przebieg projektu zależy od rodzaju inwestycji, można wyróżnić kilka podstawowych etapów.

• analiza dokumentacji i wymagań inwestora,
• rozpoznanie warunków technicznych obiektu,
• opracowanie koncepcji instalacji,
• dobór głównych rozwiązań technicznych,
• projektowanie instalacji,
• koordynacja z pozostałymi branżami,
• weryfikacja dokumentacji,
• przygotowanie materiałów do dalszego etapu inwestycji.

W przypadku pracy w BIM część tych procesów odbywa się bezpośrednio na skoordynowanym modelu 3D.

Przy istniejących obiektach proces może zostać dodatkowo rozszerzony o inwentaryzację, skanowanie laserowe i przygotowanie modelu stanu istniejącego.

Ile trwa przygotowanie projektu instalacji sanitarnych?

Nie ma jednego terminu odpowiedniego dla każdej inwestycji.

Czas przygotowania projektu zależy między innymi od:

• wielkości obiektu,
• liczby projektowanych instalacji,
• stopnia skomplikowania budynku,
• jakości dokumentacji wejściowej,
• liczby branż wymagających koordynacji,
• konieczności wykonania inwentaryzacji,
• liczby zmian wprowadzanych w trakcie projektowania.

Znaczenie ma również etap inwestycji. Inaczej wygląda przygotowanie koncepcji, a inaczej kompletnej dokumentacji rozwijanej i koordynowanej przez kilka branż.

Dlatego harmonogram najlepiej określać po analizie rzeczywistego zakresu projektu.

Jak przygotować materiały dla projektanta instalacji sanitarnych?

Przed rozpoczęciem współpracy warto zebrać możliwie aktualne informacje o inwestycji.

W przypadku nowego obiektu podstawą będzie najczęściej dokumentacja architektoniczna oraz dostępne warunki techniczne.

Przy istniejącym budynku warto dodatkowo przygotować dokumentację archiwalną, informacje o wcześniejszych przebudowach i dostępne dane dotyczące istniejących instalacji.

Jeżeli dokumentacja jest niepełna, należy od razu poinformować o tym projektanta. Pozwala to ocenić, czy przed rozpoczęciem właściwego projektu konieczna będzie wizja lokalna, inwentaryzacja lub skanowanie laserowe.

Jak wybrać biuro projektujące instalacje sanitarne?

Przy wyborze projektanta warto zwracać uwagę nie tylko na cenę przygotowania dokumentacji.

Istotne znaczenie mają przede wszystkim doświadczenie zespołu, znajomość danej kategorii obiektów oraz sposób prowadzenia koordynacji z pozostałymi branżami.

Warto również sprawdzić, czy zespół posiada kompetencje pozwalające prowadzić bardziej złożone procesy, takie jak:

• koordynacja międzybranżowa,
• projektowanie BIM / Revit,
• modelowanie instalacji 3D,
• inwentaryzacje techniczne,
• praca na chmurach punktów,
• Scan-to-BIM.

Szczególnie przy modernizacjach możliwość połączenia projektowania z dokładnym rozpoznaniem istniejącego obiektu może znacząco usprawnić cały proces.

Ventila Projekt – projektowanie instalacji sanitarnych

Ventila Projekt realizuje projektowanie instalacji sanitarnych, sieci i przyłączy dla nowych, przebudowywanych i modernizowanych obiektów.

Zakres prac może obejmować zarówno instalacje wewnętrzne, jak również infrastrukturę zewnętrzną, koordynację międzybranżową oraz przygotowanie modeli BIM / Revit.

W istniejących obiektach proces projektowy może być dodatkowo wspierany przez inwentaryzację techniczną i skanowanie laserowe 3D.

Dzięki temu dane o rzeczywistym stanie obiektu mogą zostać wykorzystane bezpośrednio podczas dalszego projektowania i modelowania.

Takie podejście pozwala łączyć projektowanie, BIM i dane pomiarowe w jeden spójny proces inżynierski.

Projekt instalacji sanitarnych – najważniejsze wnioski

Projekt instalacji sanitarnych powinien być traktowany jako element całego procesu inwestycyjnego, a nie wyłącznie dokumentacja jednej branży.

Jakość projektu zależy zarówno od prawidłowego doboru rozwiązań technicznych, jak i od ich skoordynowania z architekturą, konstrukcją i pozostałymi instalacjami.

• projektowanie warto rozpocząć od dokładnej analizy danych wejściowych,
• koncepcja pozwala odpowiednio wcześnie zweryfikować główne rozwiązania,
• koordynacja międzybranżowa ogranicza ryzyko kolizji,
• BIM / Revit ułatwia kontrolę instalacji w przestrzeni 3D,
• przy modernizacji kluczowa jest znajomość rzeczywistego stanu obiektu,
• inwentaryzacja i skanowanie 3D mogą dostarczyć dokładniejszych danych wejściowych,
• dobry projekt powinien być przygotowany z myślą o kolejnych etapach inwestycji.

Im wcześniej instalacje zostaną prawidłowo zaplanowane i skoordynowane, tym łatwiej ograniczyć problemy, które mogłyby pojawić się dopiero podczas realizacji.

Dlatego profesjonalne projektowanie instalacji sanitarnych powinno łączyć wiedzę inżynierską, koordynację oraz narzędzia pozwalające pracować na możliwie wiarygodnych danych o projektowanym lub istniejącym obiekcie.